Światy nieludzkie w prozie XX wieku na przykładzie twórczości Kafki, Borowskiego, Orwella i Konwickiego - klp.pl
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Inny obraz świata nieludzkiego wyłania się z kart „Opowiadań” Tadeusza Borowskiego. Pisarz przedstawił człowieka w sytuacji ekstremalnej, skazanego na bezpośrednie i nieustanne zagrożenie. Świat przedstawiony w zbiorze został ograniczony do zamkniętej przestrzeni obozu koncentracyjnego, całkowicie odizolowanego od świata zewnętrznego. Obóz został wybudowany wyłącznie po to, aby ludzie w nim umierali i śmierć była tu prawidłowością, zasadą, której podlegał każdy człowiek. Ocalenie w tych koszmarnych warunkach zdawało się być dziełem przypadku – szczęśliwym trafem losu.

Dla więźnia krańcowa sytuacja obozowa z czasem stawała się czymś zupełnie normalnym, gdyż w jego świadomości był to jedyny, dostępny mu świat i poza nim nic już nie istniało. Jedynie osoba wolna, ze świata zewnętrznego, była w stanie dostrzec nienormalność i nieludzkość obozowej rzeczywistości. Zasady egzystencji w obozie stały się jednocześnie podstawowym i jedynym kodeksem postępowania.

Wszelkie normy moralne, znane i powszechne człowiekowi wolnemu, przestawały istnieć za drutami obozowego ogrodzenia. Życie więźniów sprowadzało się do podstawowych celów, takich jak: przetrwanie, zdobycie jedzenia i ubrania. Nieistotne stawały się więzi międzyludzkie, a najważniejszą regułą było prawo silniejszego. Szansę na przeżycie zyskiwały wyłącznie te jednostki, które zdołały dostosować się do bezwzględnej sytuacji i bezwolnie przyjęły prawo lagru. Człowiek został zredukowany do zaspokajania potrzeb biologicznych, a wszelkie uczucia wyższe zostały wyeliminowane z jego świadomości jako zupełnie nieprzydatne w tym ekstremalnym świecie.

Borowski w zbiorze „Opowiadań” opisał świat inny od dotychczasowego, w którym największym wyzwaniem dla człowieka stało się przetrwanie kolejnego dnia. Świat ten nie był fikcją literacką, lecz był jednym z wariantów największego XX-wiecznego eksperymentu.

„Rok 1984”
Georga Orwella był odpowiedzią na inny wielki eksperyment polityków i ideologów XX wieku – na ustrój totalitarny. Pisarz przedstawił świat, który został precyzyjnie wymyślony i perfekcyjnie zrealizowany. Jest to świat całkowicie zdominowany przez państwo, w którym zarówno poszczególna jednostka, jak i całe społeczeństwo podlegają nieustannej kontroli. Panowanie władzy obejmuje każdą sferę życia: dotyczy struktury społecznej, hierarchii, to władza ogłasza oficjalne i uznawane wartości. Wszystko podlega cenzurze i nadzorowi policji. Władza nie ogranicza się wyłącznie do tego, co zewnętrzne, lecz zdołała również przejąć kontrolę nad życiem wewnętrznym ludzi – steruje ich myślami i uczuciami. Państwo potrafi ingerować w ludzką pamięć, decyduje o doborze partnerów, zarządza emocjami człowieka.

Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


  Dowiedz się więcej
1  cytaty
2  Geneza powstania Małej Apokalipsy
3  Krytyka literacka o „Małej Apokalipsie”



Komentarze
artykuł / utwór: Światy nieludzkie w prozie XX wieku na przykładzie twórczości Kafki, Borowskiego, Orwella i Konwickiego







    Tagi: