Światy nieludzkie w prozie XX wieku na przykładzie twórczości Kafki, Borowskiego, Orwella i Konwickiego
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
System nieustannej kontroli możliwy jest dzięki wszechobecnej tajnej policji, ciągłym podglądaniu życia obywateli za pomocą telewizji, donosicielstwa. Władza kształtuje osobowość bezwolnej jednostki, kontroluje także język, eliminując z niego słowa, które uznaje za niewłaściwe i wprowadzając nowe. W tym świecie nie istnieje wieloznaczność. Człowiek nie jest w stanie walczyć o swoją indywidualność, ponieważ każdy bunt skazany jest z góry na niepowodzenie.

Wizja świata nieludzkiego w powieści Orwella to klasyczna antyutopia. „Rok 1984” ukazuje świat, który narodził się w wyniku wynaturzenia współczesnej cywilizacji.

„Mała Apokalipsa” Tadeusza Konwickiego opisuje świat totalitarny w przededniu upadku. Jest to rzeczywistość, w której wszystko – czas, przestrzeń, budowle, wartości moralne, zasady współżycia społecznego, nawet język – ulega destrukcji. Władza zdołała przejąć kontrolę nad całością życia obywateli, co ostatecznie doprowadziło do absurdu. Manipulacje czasem sprawiły, że ludzie stracili orientację, w którym roku żyją, a prawdziwa data objęta jest tajemnicą państwową. Świat staje się groteskowy – pory roku mieszają się, tajna policja podlega wszechobecnej korupcji.

Uroczystości, związane z obchodami rocznicy PRL i kolejnym zjazdem partyjnym są jedynie fasadą dla władzy, a zwykli ludzie nie traktują już ich poważnie. Ludzie zachowują wygodny dla nich konformizm, nie angażują się ani też nie podejmują buntu, ponieważ jest to ich sposób na przeczekanie zaistniałej sytuacji. W tym kontrolowanym świecie bunt okazuje się niemożliwy i ma charakter pozorny, tak jak w przypadku reżysera Bułata. Niejednokrotnie przynależność do opozycji jest akceptowalna przez władzę, ponieważ dany człowiek w przeszłości przysłużył się władzy. W przypadku głównego bohatera jego samospalenie pozostaje jedynie gestem.

Tadeusz Konwicki stworzył świat, w którym nie ma już żadnych wartości, a człowiek to homo sovieticus” – jednostka zsowietyzowana.

Kafka, Borowski, Orwell i Konwicki w swoich dziełach dali wyraz przerażenia rzeczywistością, w której człowiek stawał się nic nieznaczącym elementem świata, w którym o wszystkim decydował urząd, ideologia czy też system. Jednocześnie wymienione utwory pokazywały jednoznacznie, że ucieczka z tak wykreowanej rzeczywistości była niemożliwa, a jednostka podlegała nieustannej demoralizacji.

Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


  Dowiedz się więcej
1  Tragizm, groteska, banał – kreacja bohatera „Małej Apokalipsy”
2  Wędrówka głównego bohatera „Małej Apokalipsy” a problem egzystencjalny
3  Świat codzienności i świat propagandy w „Małej Apokalipsie”



Komentarze
artykuł / utwór: Światy nieludzkie w prozie XX wieku na przykładzie twórczości Kafki, Borowskiego, Orwella i Konwickiego







    Tagi: